Để tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen tiếng Anh, trường mầm non phải đáp ứng các điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất, học liệu và tổ chức thực hiện được nêu trong Thông tư 50/2020/TT-BGDĐT, đồng thời vẫn giữ mọi yêu cầu chung về an toàn, chăm sóc trẻ của Điều lệ trường mầm non. Thiếu một trong các điều kiện đó, trường chưa nên tổ chức dù phụ huynh có nhu cầu.
Trong các nhóm điều kiện, giáo viên là phần quyết định nhất: người dạy cần vừa có trình độ tiếng Anh theo chuẩn được quy định, vừa hiểu đặc điểm phát triển của trẻ mầm non. Phòng học và học liệu đứng thứ hai: trẻ học tiếng Anh bằng vận động, đồ vật, tranh ảnh, nên không gian chật hay chỉ có sách bài tập là đã lệch hướng ngay từ đầu.
Bài này đi qua từng nhóm điều kiện theo tinh thần văn bản, kèm những câu hỏi và quan sát cụ thể để ba mẹ tự kiểm khi đến thăm trường. Các chuẩn chi tiết như bậc trình độ của giáo viên, ba mẹ nên đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành.
Ai được tổ chức cho trẻ mầm non làm quen tiếng Anh?
Theo Thông tư 50/2020, chương trình làm quen tiếng Anh dành cho trẻ mẫu giáo được thực hiện ở các cơ sở giáo dục mầm non có đủ điều kiện, gồm trường mầm non, trường mẫu giáo và các loại hình được phép nhận trẻ mẫu giáo. Cơ sở có thể tự tổ chức với giáo viên của mình hoặc phối hợp với đơn vị có chức năng dạy ngoại ngữ, miễn là đáp ứng điều kiện và chịu trách nhiệm chung.
Ngoài hệ thống trường, trẻ nhỏ còn học tiếng Anh ở các trung tâm ngoại ngữ. Trung tâm hoạt động theo quy chế riêng về trung tâm ngoại ngữ, tin học (Thông tư 21/2018/TT-BGDĐT và các văn bản sửa đổi), không phải cơ sở giáo dục mầm non. Việc trung tâm nhận trẻ ở độ tuổi nào, tổ chức ra sao thuộc phạm vi giấy phép của trung tâm; ba mẹ cho con học ở đây nên xem giấy phép và hỏi rõ.
Từ tháng 7/2025, khi chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp và không còn cấp huyện, việc quản lý nhà nước đối với trường mầm non được sắp xếp lại giữa Uỷ ban nhân dân cấp xã và Sở Giáo dục và Đào tạo. Với ba mẹ, điều này chủ yếu ảnh hưởng tới chỗ hỏi khi cần xác minh: nên xem hướng dẫn hiện hành của địa phương để biết cơ quan nào phụ trách cấp phép, kiểm tra cơ sở của con.
Điều kiện về giáo viên gồm những gì?
Trình độ tiếng Anh theo chuẩn. Văn bản đặt yêu cầu về trình độ tiếng Anh của người dạy, được mô tả theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam hoặc chứng chỉ tương đương. Yêu cầu này nhằm bảo đảm trẻ nghe được tiếng Anh đúng, tự nhiên ngay từ đầu, vì trẻ nhỏ bắt chước phát âm rất sát.
Hiểu biết về giáo dục mầm non. Người dạy tiếng Anh cho trẻ ba đến sáu tuổi cần hiểu trẻ chơi thế nào, tập trung được bao lâu, phản ứng ra sao khi lo lắng. Với người không được đào tạo sư phạm mầm non, văn bản yêu cầu được bồi dưỡng về chuyên môn này. Một giáo viên tiếng Anh giỏi cho người lớn chưa chắc đã dạy trẻ bốn tuổi tốt.
Giáo viên nước ngoài phải hợp pháp. Nếu người dạy là người nước ngoài, ngoài điều kiện chuyên môn còn có các điều kiện về lao động, lý lịch theo quy định chung đối với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Phần này được bàn kỹ ở chuyên mục giáo viên nước ngoài của trang.
Có giáo viên của lớp đi kèm. Thực tế tốt ở nhiều trường là giáo viên mầm non phụ trách lớp có mặt trong giờ tiếng Anh: trấn an trẻ, giữ nề nếp, quan sát để nối hoạt động tiếng Anh với sinh hoạt cả ngày. Với trẻ nhỏ, người quen bên cạnh làm giờ học an toàn hơn nhiều.
Phòng học và không gian cần như thế nào?
Trẻ mầm non học tiếng Anh bằng cả cơ thể: nhảy theo bài hát, chạy tới bức tranh đúng màu, ngồi vòng tròn nghe kể chuyện, đóng vai đi chợ. Không gian vì vậy phải đủ rộng để trẻ di chuyển an toàn, sàn không trơn, đồ đạc không góc sắc ở tầm trẻ, có chỗ ngồi tập trung trên thảm và chỗ hoạt động nhóm.
Nhiều trường không có phòng riêng cho tiếng Anh mà dùng ngay phòng lớp với một góc tiếng Anh: kệ thấp đựng đồ chơi, rối tay, tranh, sách tranh, thẻ hình. Cách này thậm chí có lợi, vì tiếng Anh gắn với không gian quen thuộc của trẻ, có thể dùng cả ngoài giờ học chính. Điều quan trọng là học liệu nằm ở tầm tay trẻ và được thay theo chủ đề.
Thiết bị âm thanh, màn hình nếu có chỉ là phụ trợ. Một giờ tiếng Anh dành phần lớn thời gian cho trẻ ngồi xem video là dấu hiệu thiếu người tương tác thật. Các tổ chức y tế như Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo hạn chế thời gian trẻ nhỏ ngồi trước màn hình; trong lớp mầm non, màn hình nên dùng ngắn, có chủ đích, có người lớn trò chuyện cùng.
Học liệu được chọn theo những tiêu chí nào?
Thông tư 50/2020 yêu cầu học liệu phù hợp với trẻ và được lựa chọn theo quy định. Trên thực tế, học liệu tốt cho trẻ mầm non thường đáp ứng các tiêu chí sau:
- Hợp tuổi: tranh to, rõ, màu tươi; câu ngắn, lặp lại; nội dung gần đời sống trẻ.
- Dùng được bằng tay: rối, đồ chơi, vật thật, thẻ hình, đồ chơi xếp hình; trẻ chạm, cầm, di chuyển được.
- Lành mạnh, hợp văn hoá: nội dung không bạo lực, không định kiến, có yếu tố gần với văn hoá Việt Nam bên cạnh yếu tố nước ngoài.
- Không đặt nặng viết: sách bài tập tô chữ, chép từ không phù hợp với tinh thần làm quen; nếu có sách, nên là sách tranh hoặc sách hoạt động.
- Âm thanh chuẩn: bài hát, đoạn ghi âm có phát âm rõ, tốc độ vừa với trẻ.
- An toàn vật lý: không chi tiết nhỏ dễ nuốt với trẻ nhỏ, chất liệu không độc, dễ vệ sinh.
Ba mẹ có thể hỏi trường bộ học liệu chính là gì, ai chọn, có được phê duyệt theo quy định không, và xin xem một vài món đồ dùng thật trong lớp. Học liệu nói lên rất rõ cách trường hiểu chữ "làm quen".
Thời lượng và quy mô nhóm theo nguyên lý sư phạm
Văn bản có hướng dẫn về thời gian tổ chức; con số cụ thể ba mẹ nên đọc trong nguyên văn và hướng dẫn của địa phương. Bảng dưới không thay cho quy định, chỉ tóm những nguyên lý sư phạm phổ biến khi xếp giờ tiếng Anh cho từng độ tuổi mẫu giáo:
| Độ tuổi | Đặc điểm tập trung | Cách tổ chức hợp lý |
|---|---|---|
| Mẫu giáo bé (3–4 tuổi) | Tập trung ngắn, dễ phân tán, cần người lớn gần | Hoạt động rất ngắn, đổi nhịp liên tục, nhóm nhỏ, nhiều vận động |
| Mẫu giáo nhỡ (4–5 tuổi) | Theo được trò chơi có luật đơn giản | Hoạt động dài hơn một chút, xen kể chuyện, trò chơi nhóm |
| Mẫu giáo lớn (5–6 tuổi) | Tập trung tốt hơn, thích thử thách | Có dự án nhỏ, đóng vai, kể lại; vẫn giữ vận động |
Một nguyên tắc chung cho mọi độ tuổi: giờ tiếng Anh không lấy thời gian ngủ trưa, ăn, chơi ngoài trời của trẻ. Nếu thời khoá biểu cho thấy giờ tiếng Anh xếp vào lúc trẻ đang mệt nhất trong ngày, ba mẹ có thể đề nghị trường xem lại.
Lớp có trẻ học hoà nhập thì giờ tiếng Anh cần sắp xếp gì?
Điều lệ trường mầm non coi giáo dục hoà nhập là một nhiệm vụ của nhà trường, nên một lớp mẫu giáo bình thường có thể có trẻ rất nhạy với âm thanh, trẻ khó ngồi yên, trẻ cần thêm thời gian để hiểu lời nói. Giờ tiếng Anh, vốn nhiều âm thanh lạ và hoạt động chuyển nhanh, là chỗ những khác biệt đó lộ rõ nhất. Vì vậy, khi nói tới điều kiện tổ chức, câu hỏi không chỉ là giáo viên giỏi tiếng tới đâu, mà còn là trường đã tính cho những trẻ này chưa.
Về mặt tổ chức, có ba việc đáng hỏi. Thứ nhất, giáo viên tiếng Anh, nhất là người của đơn vị phối hợp chỉ vào lớp vài buổi mỗi tuần, có được giáo viên chủ nhiệm cho biết trước trẻ nào cần lưu ý không. Thứ hai, lớp có chỗ để một bé cần nghỉ được ngồi yên một lúc mà vẫn ở trong tầm mắt người lớn không. Thứ ba, trẻ có được tham gia theo mức của mình, ví dụ chỉ nghe và quan sát, mà không bị coi là "không học". Riêng trẻ đang có khó khăn về lời nói tiếng Việt, việc có thêm tiếng Anh hay không nên quyết định sau khi gia đình đã hỏi ý kiến chuyên gia.
Một trường làm đúng tinh thần hoà nhập sẽ không loại trẻ ra khỏi giờ tiếng Anh chung, cũng không ép trẻ theo nhịp của cả nhóm. Ba mẹ có con cần hỗ trợ nên trao đổi với cả giáo viên lớp lẫn giáo viên tiếng Anh ngay từ đầu năm, để hai người cùng biết con và cùng một cách làm.
An toàn và trách nhiệm khi có đơn vị phối hợp
Nhiều trường mầm non, nhất là trường công lập, phối hợp với một đơn vị bên ngoài để dạy tiếng Anh. Mô hình này giúp trường có giáo viên phù hợp mà không cần tự tuyển, nhưng cũng tạo ra câu hỏi về trách nhiệm: trong giờ tiếng Anh, ai chịu trách nhiệm an toàn của trẻ, ai xử lý khi trẻ bị ngã, khi trẻ khóc không dỗ được.
Nguyên tắc chung là trẻ đang ở trong trường thì nhà trường chịu trách nhiệm chăm sóc, bảo đảm an toàn. Hợp đồng phối hợp giữa trường và đơn vị bên ngoài nên ghi rõ phân công, và trong giờ học nên có giáo viên của trường hiện diện. Người của đơn vị phối hợp vào trường cũng phải tuân thủ nội quy, quy định về bảo vệ trẻ em như mọi nhân viên khác.
Ba mẹ có quyền hỏi những điều này mà không cần ngại. Một trường làm tốt sẽ trả lời được ngay: giáo viên tiếng Anh là ai, thuộc đơn vị nào, giáo viên lớp có ở cùng không, khi có sự cố thì báo cho ai. Câu trả lời mơ hồ là tín hiệu nên hỏi thêm.
Danh sách kiểm cho ba mẹ khi đến thăm lớp tiếng Anh
Ba mẹ không cần đọc hết văn bản mới đánh giá được điều kiện của một lớp. Một buổi thăm lớp hoặc dự giờ mẫu, quan sát theo thứ tự sau là đủ thấy nhiều điều:
- Nhìn không gian: trẻ có chỗ di chuyển không, có góc tiếng Anh với đồ dùng ở tầm tay không, có an toàn không.
- Nhìn người dạy: giáo viên có ngồi xuống ngang tầm trẻ, có gọi tên trẻ, có kiên nhẫn chờ trẻ phản hồi không.
- Nhìn trẻ: phần lớn trẻ có tham gia, cười, cử động, hay ngồi yên chờ hết giờ.
- Nhìn học liệu: có đồ vật thật, tranh, rối, hay chỉ có sách và màn hình.
- Hỏi giấy tờ và cách tổ chức: chương trình theo khung nào, giáo viên đáp ứng chuẩn gì, trẻ được nhận xét thế nào.
- Hỏi về trẻ không tham gia và về việc dừng giữa chừng để chắc lựa chọn tự nguyện được tôn trọng.
Điều kiện tốt không cần sang trọng; một phòng lớp đơn giản với giáo viên hiểu trẻ, đồ dùng phong phú và nhóm nhỏ thường tốt hơn một phòng đẹp mà trẻ chỉ ngồi xem. Global Star English mời ba mẹ đăng ký tư vấn với nhà trường và đến xem lớp học thật để tự đánh giá theo danh sách này.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên dạy tiếng Anh mầm non có cần bằng sư phạm mầm non không?
Văn bản yêu cầu người dạy vừa đạt chuẩn trình độ tiếng Anh vừa có hiểu biết về giáo dục mầm non. Người không được đào tạo sư phạm mầm non thường phải được bồi dưỡng chuyên môn này. Ba mẹ nên hỏi trường giáo viên đã được bồi dưỡng thế nào và có kinh nghiệm với trẻ nhỏ chưa.
Lớp tiếng Anh mầm non bao nhiêu trẻ là hợp lý?
Không có con số duy nhất cho mọi trường hợp, nhưng nguyên lý sư phạm chung là nhóm càng nhỏ thì mỗi trẻ càng có nhiều cơ hội nghe, nói và được giáo viên chú ý. Ba mẹ nên hỏi quy mô nhóm và cách trường chia nhóm khi lớp đông.
Trường dùng video là chính trong giờ tiếng Anh có đúng quy định không?
Tinh thần của chương trình làm quen là học qua hoạt động và tương tác với người thật. Video có thể dùng ngắn để minh hoạ, nhưng nếu chiếm phần lớn giờ học thì không phù hợp với cách trẻ nhỏ học ngôn ngữ. Ba mẹ nên trao đổi với nhà trường khi thấy điều này.
Có thể xem hợp đồng giữa trường và đơn vị dạy tiếng Anh không?
Hợp đồng là văn bản giữa hai bên, nhưng những nội dung liên quan trực tiếp tới trẻ như đơn vị nào dạy, phân công trách nhiệm, cách xử lý sự cố thì ba mẹ có quyền được thông tin. Ba mẹ có thể đề nghị trường giải thích rõ trong buổi họp phụ huynh.
Muốn xác minh trường có đủ điều kiện dạy tiếng Anh thì hỏi ở đâu?
Trước hết hỏi trực tiếp nhà trường về văn bản cho phép và chương trình áp dụng. Khi cần xác minh thêm, ba mẹ liên hệ cơ quan quản lý giáo dục ở địa phương, tức Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Uỷ ban nhân dân phường, xã theo phân cấp hiện hành.
